Siyeru Alâmin-Nübelâ Tercümesi (9. Cilt - Ciltli)
Zehebî henüz hayatta iken kendi nüshası esas alınarak 739-743 (1338-1342) yıllarındaistinsah edilen ve günümüze ulaşan yazma nüshada adı Siyeru aʿlâmi’n-nübelâʾ diye geçeneser çeşitli kaynaklarda Kitâbü’n-Nübelâʾ, Aʿyânü’n-nübelâʾ, Aʿlâmü’n-nübelâʾ, Siyerü’n-nübelâʾ, Târîḫu’n-nübelâʾ ve Târîḫu’l-ʿulemâʾi’n-nübelâʾ şeklinde kaydedilmektedir. Müellif,Târîḫu’l-İslâm ve vefeyâtü’l-meşâhîri ve’l-aʿlâm adlı hacimli kitabını 726 (1326) yılındatamamladıktan sonra bu eserini kaleme almıştır.On dört cilt halinde yazılan eser Asr-ı saâdet’ten 700 (1301) yılına kadar kırk civarındatabakayı kapsamakta olup müellif eserin ilk cildini Hz. Peygamber’in, ikinci cildini Hulefâ-yiRâşidîn’in hayatına ayırmıştır. Zehebî, bu eserinde Endülüs’ten Çin’e kadar uzanan İslâmcoğrafyasında her sahanın en meşhur isimlerini toplamış, bunlar arasında halifeler, melikler,sultanlar, emîrler, vezirler, nakibler, kadılar, kıraat âlimleri, muhaddisler, fakihler,edebiyatçılar, lugatçılar, nahivciler, şairler, dinler tarihçileri, kelâmcılar ve felsefeciler yeralmıştır. Ancak biyografisi verilenlerin büyük kısmını muhaddisler teşkil etmektedir. Eserindeher şahsa şöhretine ve ilmî seviyesine göre yer veren Zehebî onların isim, nesep, lakap,künye, nisbe gibi özelliklerini tesbit etmiş, her birinin doğum tarihini, yetişme şekli, hocaları,talebeleri, eserleri, inanç durumu ve vefat tarihini belirtmiş, kimini savunmuş, kiminieleştirmiştir. Biyografisini verdiği râvileri cerh-ta‘dîl açısından değerlendirmiş, bunu yaparkengenellikle o şahısla aynı asırda yaşayan güvenilir âlimlerin görüşlerini sıralamış,değerlendirilen kişinin güvenilirlik derecesini belirtirken kendi fikrini “sika, sadûk, suveylih,deccâl, metrûk, kezzâb, mechûl” gibi terimlerle ortaya koymuştur. Rivayetleri Kütüb-i Sitte’deyer alan hadis âlimlerinin bu eserlerden hangilerinde rivayetlerinin geçtiğini rumuzlarlagöstermiş, biyografilerinin sonuna rivayet ettikleri hadislerden örnekler koymuş ve burivayetleri sened ve metin açısından değerlendirmiştir.